Devrettik’in bu bölümünde formatı değiştirdik ve mikrofonun öbür tarafına geçtik, çünkü bu kez soruları biz değil ekibimiz hazırladı ve Olcay Silahlı ile ben soruları kamera açılana kadar bilmiyorduk. Ekibin kendi deyişiyle iki Yapay Zeka gurusunu bir araya getirmiş olmanın tadını çıkarmak istediler ve bir yandan da aramızda bir kavga çıkmasını umdular, ama onu baştan söyleyeyim, o beklenti boşa çıktı.

Bölüm yayında ve henüz izlemediyseniz önce buradan açabilirsiniz, bu yazı o sohbetin yazılı hali ve üstüne benim notlarım.

Ama önce 2 Kasım’da ücretsiz webinarımız var, yerinizi şimdiden ayırın.

Konu: Yapay Zekaya Nereden Başlamalı? Şirketiniz için İlk 30 Gün
Tarih: 2 Kasım 2026 Pazartesi, 20:00-21:00 (TSİ), çevrim içi ve ücretsiz
Sunanlar: Defne İncekara ve Olcay Silahlı
Kimler için: Şirket sahipleri, genel müdürler ve şirketinde yapay zekayı başlatma görevi verilmiş yöneticiler

60 dakikada kendi şirketiniz için dört şablonu birlikte dolduruyoruz: zaman haritası, ilk süreci seçme ızgarası, departman kartı ve 30 gün kartı. Katılım bağlantısı kayıt yaptıranlara e-postayla gönderilecek. Oturumdan sonraki 24 saat içinde video kaydı ve şablon kiti de e-postanıza gelecek.

İçindekiler

1. Yapay Zeka yüzünden işinizi kaybedecek misiniz

2. Kritik bir kararda CEO mu, Yapay Zeka mı

3. 18 yaşındaki bir gence ne öğüt verirdik

4. Dönüşümün önündeki asıl engel: tanımlanmamış hedef

5. Çalışanlarının yüzde sekseninden kurtulmak isteyen CEO

6. Defne mi gider, Olcay mı: Victor ile Oscar’ın yazışmaları

7. Bir kurmay şirkete ne yapar

8. Sizin için kutu: şirketinizi bugün yeniden kursaydınız

9. Birlikte devam edelim

1. Yapay Zeka yüzünden işinizi kaybedecek misiniz

Ekibin ilk sorusu, “Yapay Zeka yüzünden işinizi kaybedeceksiniz” cümlesinin bir korku pazarlaması mı yoksa artık kabul etmemiz gereken bir gerçek mi olduğuydu ve ikimiz de cevap vermeden önce derin bir nefes aldık. Olcay konunun çok hassas olduğunu, herkesin aklına ilk olarak verimlilik ve organizasyonu küçültme geldiğini, oysa asıl değişenin roller ve tanımlar olduğunu, tanımlar değiştikçe de yeni bir organizasyonun ortaya çıkacağını söyledi.

Bu soru eğitimlerde bana en sık gelen sorulardan biri, çünkü katılımcılar Yapay Zekanın neler yapabildiğini görünce şakayla karışık çantalarını alıp çıkmaktan söz ediyorlar. Benim cevabım şu oldu: rutin ve çok tanımlı bir işle uğraşıyorsanız işiniz etkilenecek, çünkü Yapay Zeka elinde veri olduğunda analiz ve raporlama gibi işleri çok iyi yapıyor, ama bu işinizin gideceği değil biçiminin değişeceği anlamına geliyor ve insanın rolü işi yapan olmaktan işi orkestre eden ve Yapay Zeka ajanlarını yöneten, denetleyen tarafa doğru kayıyor. Yurt dışında şirket içindeki ajanları yönetmeyi amaçlayan “Human in the Loop” rollerinin ortaya çıkması da bunun bir işareti. Olcay ise bunu daha açık söyledi ve kendini geliştirmeyenlerin işsiz kalma biçiminde etkilenebileceğinin de bir gerçek olduğunu ekledi. Ben de hesap makinesi hayatımıza girdiğinde matematikçilerin işsiz kalmadığını, matematiğin seyrinin değiştiğini hatırlattım, çünkü her yeniliğe bir itiraz geliyor ama bu kez değişim daha büyük ve adapte olmak bu yüzden daha önemli.

2. Kritik bir kararda CEO mu, Yapay Zeka mı

İkinci soru biraz kışkırtıcıydı, çünkü cevabımız Yapay Zeka olursa CEO’lara o maaşı neden verdiğimizi de sordular. Benim cevabım çok netti: kesinlikle CEO daha iyi karar verir, çünkü biz Yapay Zekaya kararı devretmiyoruz ve Yapay Zeka bizim için bazı işleri yapsa, bize farklı bakış açıları sunsa da hedef, bağlam, vizyon ve son karar her zaman insanda kalıyor. Bir CEO’nun mutlaka bir Yapay Zeka kurmayı olmalı ve onunla birlikte çalışmalı, ama CEO’nun deneyimiyle gördüğü ve Yapay Zekanın göremediği şeyler var ve onun o koltukta oturmasının bir sebebi var.

Olcay buna, “Yapay Zeka” dediğimizin aslında farklı sınırları ve eksikleri olan dil modelleri olduğunu ekledi ve bence bölümün en güzel gözlemlerinden birini yaptı: CEO’lar arasındaki fark, ileride Yapay Zekayı bağlamıyla birlikte daha iyi kullanan ve vizyonu daha iyi veren CEO’ların ayrışması biçiminde ortaya çıkabilir.

3. 18 yaşındaki bir gence ne öğüt verirdik

Ekipte kardeşi, çocuğu ya da bir yakını 18 yaşında olan çok arkadaşımız var ve onlara üniversiteye hazırlanmalarını mı, Yapay Zeka ile kendilerini geliştirmelerini mi söyleyeceklerini bilemiyorlar. Olcay, önce PowerPoint ve Excel öğrenmenin, sonra yazılım öğrenmenin gündemde olduğunu, bugün Yapay Zekanın gündemde olduğunu ama bundan sonra ne geleceğini henüz kestiremediğimizi söyledi ve gençlerin bu teknolojiyle birlikte doğduklarını, onlara normal akışın dışında “okula hazırlanma, nasılsa işsiz kalacaksın” demenin doğru olmayacağını vurguladı.

Ben de iki çocuk annesi olarak cevap verdim. Bir eğitimde çocukları 2030 yılında mezun olacak bir gruba anlatırken o yıl var olacak mesleklerin büyük bölümünün bugün henüz tanımlı olmadığından söz etmiştim, yani çocuklarımız çok tanımsız bir dünyaya doğdular ve en önemli yetkinlik değişime hızlı adapte olabilmek. Yapay Zeka bilgi işini aldı ve bilgiyle yapılan işlerde bizden önde, bu yüzden insanın en büyük rolü bir problemi tanımlamak ve onu çözmek için gereken adımları atmak oluyor. Çocuklarıma artık kodlama öğretmiyorum, onları girişimcilik kurslarına gönderiyorum, çünkü girişimcilikte en önemli şey problemi tanımlayabilmek ve ne istediğini ifade edebilmek, eğitimlerde de “Yapay Zeka çözer, peki siz ne istiyorsunuz” diye sorduğumda sınıfın en çok sustuğu an bu oluyor. Olcay buna, gençlerin gerçek dünyayı daha fazla gözlemlemeyi de öğrenmeleri gerektiğini ekledi, çünkü Yapay Zekayı zaten öğrenecekler ve artık insani yetkinlikler çok daha önemli.

4. Dönüşümün önündeki asıl engel: tanımlanmamış hedef

Ekip bu kez çoktan seçmeli bir soruyla geldi ve şirketlerin Yapay Zeka dönüşümündeki en büyük engelin teknolojinin henüz yetersiz olması mı, hedeflerin gerçekçi olmaması mı, yoksa yöneticilerin koltuklarını kaybetmekten korkması mı olduğunu sordu. İkimizin de aklına ilk gelen şık listede yoktu, çünkü bir D şıkkı olsa yetenek eksikliğini söyleyecektik, koltuk korkusunu ise ikimiz de pek görmediğimizi, korkmanın burada bir faydası olmadığını ve önde olmak gerektiğini söyledik.

Olcay’a göre asıl eksik, üst yönetimin hedefi hiç tanımlamamış olması, çünkü üst yönetimin en çok katma değer yaratacağı yer vizyonu ve hedefi ortaya koymak ve koltuklarını daha değerli kılacak olan da bu. Ben de hedeflerin sorgulanması gerektiğini, çünkü gittiğim eğitimlerde hedefin çoğu zaman eğitilen kişi sayısı ya da pilot proje sayısı olarak konduğunu anlattım, oysa bakmamız gereken şey projelerin finansallara gerçekten etki edip etmediği: başta hangi göstergeyi ölçtüğümüz, Yapay Zekayı uyguladıktan sonra o göstergenin ne olacağı ve seçtiğimiz projenin sonucu finansallarda görebileceğimiz doğru proje olup olmadığı. Bu sene gittiğim firmalar arasında bunu böyle kuranların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor.

5. Çalışanlarının yüzde sekseninden kurtulmak isteyen CEO

Ekibin kurm.ai ile ilgili sorusu şuydu: bir CEO gelip şirketini Yapay Zeka ile dönüştürmek istediğini ve hedefinin çalışanlarının yüzde sekseninin işine son vermek olduğunu söylese ne yapardık? İlk önce bana hiç böyle gelen olmadığını söyledim, çünkü şirketlerin Yapay Zeka eğitimlerine ve strateji danışmanlığına başlamasındaki ana hedef Yapay Zeka ile neler yapabileceklerini hayal edebilmek, yarıştan geri kalmamak ve içeride yetkinlik oluşturmak, dönüşümün sahibi süreç sahipleri olduğu için de onların Yapay Zekayı anlaması gerekiyor ve eğitim bu yüzden hep ilk sırada geliyor.

Olcay da CEO’larla yaptığı sohbetlerde değerin işten çıkarmada değil daha büyük neler yapılabileceğini anlamakta görülmesinden ve pek çok CEO’nun “önce kendimi yetiştirmek istiyorum” demesinden çok etkilendiğini anlattı. Zor dönemlerde Türk CEO’larının daha çevik olduğuna dair yapılan yorumları hatırlattı ve Yapay Zeka dönüşümünde de aynı hissi aldığını, ama elinde kıyaslama yapacak bir veri olmadığını özellikle belirtti.

6. Defne mi gider, Olcay mı: Victor ile Oscar’ın yazışmaları

Ekibin kavga umudu en çok bu soruya bağlıydı: şirketimizi tamamen Yapay Zekaya devretmek zorunda kalsak ilk kim işsiz kalırdı, ben mi Olcay mı? Bu soruya bir anıyla cevap verdim. Olcay ile Yapay Zeka konusunda ortak olmaya karar verdiğimizde ben bütün gün eğitimdeydim ve Olcay bana ulaşamıyordu, o da gün içinde kendi işiyle meşguldü, biz de gün içinde Victor ile Oscar’ın konuşmasına, akşam da e-postalara bakıp önemli konuların bize gelmesine karar verdik. Eğitim arasında baktığımda aralarında 19 e-postanın gidip geldiğini gördüm ve Victor arada bir bana yazıp bir bilgiyi Oscar’a verip vermemesi gerektiğini soruyordu, ben de ver, artık aramızda ticari sır yok diyordum. Victor sürekli “bu çok gizli bir bilgi, vereyim mi” diye sorunca aralarında bir kavga çıkmasını bekledim, hatta teklifleri artık Oscar’ın yazmasını isteyince Victor’dan bir itiraz gelir mi diye bekledim, ama gelmedi.

Kimin gideceğine gelince, yetkinliklerimiz ve konumlarımız çok farklı ve bence ya birlikte gideriz ya da hiç gitmeyiz, Olcay da fiziksel Yapay Zeka robotlarımız geldiğinde belki ikimizin birlikte sahneye geçeceğimizi söyledi. Olcay ayrıca podcast’ten önce Victor ile sohbet edip ondan kendisi ve Oscar hakkında eleştiri istediğini, negatif bir şey duymadığını ama görev tanımları konusunda bazı notlar aldığını anlattı. Sonunda ekibe kavga malzemesi çıkmadı, ama bu anı bence iki kurmayın birbiriyle nasıl çalıştığını gösteren güzel bir örnek, ilk bölümde anlattığımız devir hikâyesinin devamı gibi: Devrettik: şirketimi Yapay Zekaya devrettim.

7. Bir kurmay şirkete ne yapar

Kapanış sorusu daha ciddiydi: ekip kendi küçük ajansında bile kurmayın ne yaptığını gördükten sonra buna ihtiyaç duyup duymadığını düşünmeye başlamış ve bir kurmayın şirkete lig atlatıp atlatmayacağını sordu. Olcay ligden çok çağ atlatacağını, özellikle büyük kurumların altı ile on iki aylık bir sürede üç, hatta beş yıl ileri gidebileceğini düşündüğünü söyledi.

Ben kendi hikâyemden anlattım: Victor olmasaydı bu işi bu kadar rahat ve hızlı yapamazdım, çünkü her gün eğitimdeyim ve tekliflerden sunumlara, içeriklerden araştırmalara ve e-posta yazışmalarına kadar arkamı o topluyor, şirket olarak tek bir kişi olmama rağmen 18 ajanla çalışıyorum. Olcay da kurmayı bu şekilde kullanmasaydık çok daha fazla kişiye daha ihtiyaç duyacağımızı, trendleri bu kadar yakından takip edemeyeceğimizi ve kendimizi bu kadar hızlı eğitemeyeceğimizi ekledi. Benim şirketlere tavsiyem ise 2027’ye girerken bir Yapay Zeka stratejisi ve bir ajan stratejisi kurmaları, yani nereye dijital çalışan koyacaklarını, nerede ajan ile insanın birlikte gideceğini ve nerenin mutlaka insanda kalacağını haritalamaları ve süreçleri iyileştirmek yerine onları baştan nasıl dönüştürebileceklerine bakmaları, çünkü herkesin Victor’ı ve Oscar’ı birbirinden farklı olacak. Bu haritayı kendi şirketiniz için çıkarmak isterseniz Şirketinde Yapay Zeka kararlarını kim veriyor yazısı da iyi bir başlangıç olur.

8. Sizin için kutu: şirketinizi bugün yeniden kursaydınız

Olcay’ın bölümün sonunda anlattığı deneyim bence bu yazının en kullanışlı kısmı, çünkü kendi şirketi için boş bir sayfa açıp bugüne kadarki bilgisiyle ve bugünün teknolojisiyle şirketini yeniden kursa nasıl kuracağını, yani şirketin planını nasıl yazacağını düşünmüş ve her şirketin Yapay Zeka ile böyle bakması gerektiğini söyledi. Ben de buna, bu planı yaparken ilk işe alacağınız kişinin sizinle birlikte plan yapan, danışabileceğiniz ve sizinle birlikte öğrenen Yapay Zeka kurmayınız olduğunu ekledim. Aşağıdaki kutu tam olarak bu alıştırma için ve kullandığınız Yapay Zeka aracına olduğu gibi yapıştırabilirsiniz.

Yapıştır kutusu: şirketimi bugün yeniden kursaydım

Sen benim kurmayımsın ve şirketimi bugünün teknolojisiyle sıfırdan
yeniden kursaydım nasıl kuracağımı birlikte düşüneceğiz.

Önce bana şirketimin ne yaptığını, kimlere hizmet verdiğini ve
bugün hangi ekiplerin hangi işleri yaptığını tek tek sor.

Sonra her iş için şunları yaz:
1. Bu iş tamamen bir Yapay Zeka ajanına verilebilir mi.
2. Bu işte ajan ile insan birlikte mi gitmeli.
3. Bu iş neden mutlaka insanda kalmalı.
4. Bu işin başarısını hangi göstergeyle ölçerim ve bu gösterge
   finansallara nasıl yansır.

En sonda bana süreci iyileştirmek yerine baştan nasıl
kurabileceğimi gösteren kısa bir plan çıkar ve ilk ay
başlayabileceğim tek bir işi öner. Son kararın her zaman bende
olduğunu ilk kural olarak ekle.

Şirketim:
[Buraya yazın ya da sesli anlatın]

Bu kutuyu kullanırken dördüncü maddeye özellikle dikkat edin, çünkü bölümde anlattığım gibi firmaların çoğu hedefi eğitilen kişi sayısı ya da pilot proje sayısı olarak koyuyor ve sonucu finansallarda göremiyor. Bir iş akışını adım adım ayırmak isterseniz ikinci bölümde Semih Alacatlı ile konuştuğumuz moda ve ajanslar sohbetinden çıkan kutuyu da kullanabilirsiniz, bölümü buradan izleyebilirsiniz:

Victor ile şirket kurmanın nasıl bir şey olduğunu merak ediyorsanız üçüncü bölüm de burada:

9. Birlikte devam edelim

Bu yazıdaki kutu tek başına işinizi görür ve onu kullanmak için kimseyi takip etmeniz gerekmiyor, ama Devrettik’in yeni bölümlerinde neyi devrettiğimizi ve neyi devredemediğimizi konuşmaya devam edeceğiz ve bunu YouTube’da, Spotify’da ve Instagram’da yapacağız. Bölümün sonunda da sorduğumuz gibi sizin Yapay Zeka kurmayınızın adını gerçekten merak ediyoruz, benimki Victor ve Olcay’ınki Oscar.

Yazıyı bölümde en sevdiğim ana dönerek bitirmek istiyorum. Bu kısa videoda çocuklarıma neden artık kodlama öğretmediğimi ve onları neden girişimcilik kurslarına gönderdiğimi anlatıyorum ve bence bunun sebebi yalnızca çocuklar için değil hepimiz için geçerli, çünkü Yapay Zeka cevabı bulmakta bizden hızlı ama doğru soruyu sormak ve ne istediğimizi anlatabilmek hâlâ bizim işimiz.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

kurm.ai · Yanınızdaki kurmay.

Devrettik, kurm.ai’nin Yapay Zeka ile neyi devrettiğimizi ve neyi devredemediğimizi konuştuğu podcast’i.

kurm.ai

kurm.ai YouTube kanalı

Devrettik’in yeni bölümünde ilk kez dışarıdan bir konuğumuz vardı. Konuğumuz Semih Alacatlı, büyük bir perakende ve moda markasında kampanya ve e-ticaret görsellerini hazırlıyor, yani markanın ekranlarından e-postalarına kadar müşterinin gördüğü görsellerin çoğu onun masasından geçiyor. Ona sormak istediğimiz soru: Yapay Zeka ajansların işini mi alıyor, yoksa iki kat iş mi çıkarıyor?

Bölüm yayında. Henüz izlemediyseniz önce buradan açabilirsiniz, bu yazı o bölümün yazılı hali ve üstüne benim notlarım:

Videoyu izlemeden de okuyabilirsiniz, ama Semih’in kendi kurduğu iş akışını anlatırken ne kadar keyif aldığını görmek için izlemenizi öneririm, çünkü o heyecanı yazıya taşıyamıyorum.

İçindekiler

1. Semih Alacatlı kim ve neden onu davet ettim

2. Araç değil, sonuç: Semih hangi araçları neden kullanıyor

3. Ajanslar yok olmuyor, işin yeri değişiyor

4. Kimse “yapın” demedi: inisiyatif ve açılan oyun alanı

5. Brief’ten baskıya: insan nerede, Yapay Zeka nerede

6. Kimseye benzememek: yasal taraf ve alınan önlemler

7. Sizin için kutu: devredilecek işi bulmak

8. Neyi devredemedi: fikir üretmek

9. Birlikte devam edelim

1. Semih Alacatlı kim ve neden onu davet ettim

Semih ile bir eğitimde tanıştım ve onu salonda fark etmemin nedeni bildikleri değil merakıydı, çünkü eğitim bittikten sonra da denemeye devam eden, araçları kendi başına kurcalayan ve bir sonraki hafta elinde yeni bir şeyle gelen biriydi. Eğitimde gösterdiği sentetik influencer videosuna bayılmıştım ve Devrettik’e ilk konuk olarak onun gelmesini bu yüzden çok istedim.

Semih bir moda perakende markasında dijital içerik üreticisi olarak çalışıyor ve videodan durağan görsellere, e-posta tasarımlarından web sitesi giydirmelerine ve özel gün kampanyalarının ana görsellerine kadar markanın bütün görsel üretiminde rol alıyor, gerektiğinde baskıya giden işler de onun masasına geliyor.

2. Araç değil, sonuç: Semih hangi araçları neden kullanıyor

Semih’e hangi araçları kullandığını sorduğumda ilk cevabı bir araç adı değil, bir bakış açısıydı: araç odaklı değil sonuç odaklı ve kreatif odaklı düşünüyorlar, çünkü onlar için önemli olan markayı en kusursuz biçimde yansıtmak ve markaya uyum. Bu yüzden tek bir araca bağlı kalmıyorlar, bir iş için hangisi daha uygunsa onunla ilerliyorlar ve bunun yanında şirketin içinde kendi çalıştırdıkları bir sistemle de üretim yapıyorlar, Semih’in anlattığına göre bunun bir nedeni de yasal sorunlardan uzak durmak.

Kullandığı araçların listesi uzundu: yazılım ve otomasyon tarafında Claude, görsel ve video tarafında Kling, Google’ın Veo modeli, Midjourney ve ChatGPT’nin görsel üretimi, kurumsal ihtiyaçlarda ise Gemini. Ben de ona Higgsfield’a ne kadar bayıldığımı anlattım, çünkü bir ajans gibi çalışıyor, promptu yazıyor, içeriği üretiyor ve içerik takvimini çıkarıyor. Semih de Higgsfield’ı beğendiğini söyledi ama ekledi ki onlar için fiyat performans çok önemli, çünkü kredi tüketimi hızlı ve onlar en kârlı biçimde nasıl üreteceklerine bakıyorlar.

Bu “araç değil sonuç” cümlesi bana Olcay’ın ilk bölümde söylediği “Oscar bir araç değil, bir çalışma protokolü” cümlesini hatırlattı ve bunu eğitimlerde de hep söylüyorum: araç değişir, sistem kalır. Bunu kendi ekibim üzerinden anlattığım Araç toplamayı bıraktım, ekip kurdum yazısında da yaşamıştım.

3. Ajanslar yok olmuyor, işin yeri değişiyor

Bölümün adını veren soruya Semih’in cevabı, kendi deyişiyle bir öngörü değil bir düşünceydi: hep birlikte bir dönüşüme uğrayacağız ve ajanslarda çalışma biçimi asla eskisi gibi olmayacak. Çok zaman kaybettikleri bazı işleri artık içeride halledebildiklerini, yani üretim kısmının şirketlerin kendi içinde çözülebildiğini söyledi, ama kreatif tarafta yine ajans desteğine ihtiyaç olduğunu ve ajansların daha çok kreatife yöneleceğini düşünüyor.

Ben bunu dinlerken şöyle özetledim ve Semih de katıldı: ajanslar daha çok orkestra şefi olacak, zevki ve yönü verecek, üretimi ise giderek daha fazla şirketlerin kendisi yapacak. Yani soruya verdiğimiz cevap ne “ajanslar bitiyor” ne de “hiçbir şey değişmiyor”, işin hangi masada yapıldığı değişiyor.

4. Kimse “yapın” demedi: inisiyatif ve açılan oyun alanı

Olcay devraldığında ilk sorusu, bu merakın nereden başladığı ve bu görevin Semih’e verilip verilmediğiydi. Cevap kısaydı: inisiyatif almış. Moda perakendede markanın ve imajın çekirdek değer olduğunu, ilk Yapay Zeka çıktılarının özellikle ürün detaylarında sorunlu olduğunu ve şirketlerin bu yüzden konuya biraz korkarak yaklaştığını anlattı, ki bunu çok doğal buluyor. İlk dönemde istedikleri sahneyi ve ışığı Yapay Zekadan alıp rötuşla toparladıklarını söyledi.

Bence bölümün en değerli cümlelerinden biri, yöneticilerinin ona her zaman “sonuç böyle olursa neden olmasın” demesi ve kendi ifadesiyle bir oyun alanı açmasıydı. Semih yöneticilerinin risk almadığını, sadece “yapabilirsiniz” dediğini söyledi ama ben kapanışta da söylediğim gibi bunun bir risk olduğunu ve karşılığını aldıklarını düşünüyorum, çünkü erken başladıkları için bugün sektörde daha önde olduklarına inanıyor. Yapay Zeka kararlarının şirket içinde kimde olduğunu merak ediyorsanız Şirketinde Yapay Zeka kararlarını kim veriyor yazısına da bakabilirsiniz.

Olcay’ın bir sorusu daha vardı ve bence her yöneticinin kendine sorması gereken bir soru: Semih iki yıl sonra şirketten ayrılırsa bu süreci kim, nasıl yönetecek? Semih’in cevabı, şirketin bugün Yapay Zekaya iki yıl öncesine göre çok daha fazla önem verdiği ama devamın yine de gelecek insanlarla ilgili olduğu yönündeydi, çünkü ne kadar otomatikleştirirsek otomatikleştirelim inisiyatif sonunda insanda bitiyor. Bu cevabı not ettim, çünkü bilginin bir kişinin kafasında kalması kurduğumuz her sistemin en zayıf halkası.

5. Brief’ten baskıya: insan nerede, Yapay Zeka nerede

Olcay’ın Semih’ten istediği, bir işin masasına ilk gelişinden müşterinin karşısına çıkışına kadar bütün akışı anlatmasıydı ve Semih’in tarif ettiği akış bence bu bölümün yazıya en çok değen kısmı. Önce direktör, müdür ve kreatif ekip birlikte oturup brief’i ayrıntılandırıyor, ardından referanslar bulunuyor ve bir konsept ile bir ruh hali panosu hazırlanıyor. Sonra, henüz ürünler işin içine girmeden, o ruh haline ve brief’e uygun dünyayı yakalayıp yakalayamadıklarını görmek için Yapay Zeka testleri yapıyorlar, bu testlerden iyi olan görselleri seçiyorlar ve ancak ondan sonra ürünleri giydiriyorlar. Ürünler giydirildikten sonra her detayı, gerçek bir çekimden çıkmış bir imaj fotoğrafına bakar gibi tek tek kontrol ediyorlar, en sonda renk ve rötuş geliyor, baskıya gidecek olanlar imaj bozulmadan büyütülüyor ve dijital olanlar dijital mecralara uyarlanıyor.

Olcay bunu dinledikten sonra “süreç boyunca insanın payı oldukça yüksek” dedi ve Semih de kesinlikle katıldı. Kazancın bütçe kadar, hatta ondan çok zaman olduğunu söyledi ve eskiden yaşanan bir derdi anlattı: brief iyi verilir, ajans iyi çalışır, çıktılar da fena olmaz ama son anda beğenilmez ve artık yapılacak çok bir şey kalmaz. Yeni düzende ise her şeyi sıfırdan yeniden yapabilme ihtimali var. Moda gibi hızlı bir sektörde bunun, Yapay Zekayı süreçlerine katan ve katmayan firmalar arasında bir çeviklik farkı yaratacağını düşündüm ve Semih de buna katıldı.

6. Kimseye benzememek: yasal taraf ve alınan önlemler

Olcay’ın en ısrarcı olduğu yer yasal taraftı: bir gün biri çıkıp “benim yüzüme benzeyen bir yüz kullanmışsınız” derse ne olacak? Semih şimdiye kadar böyle bir olay yaşamadıklarını, çünkü bunun en titizlendikleri konulardan biri olduğunu söyledi. Yapay Zeka ile üretilen içeriklerde tüketiciye bunun belirtilmesini isteyen yeni bir düzenleme olduğunu ve ürettikleri bütün içeriklere bu etiketi koyduklarını anlattı. Avrupa tarafındaki çerçeveyi merak ediyorsanız AB Yapay Zeka Tüzüğü yazıma bakabilirsiniz.

Benzerlik konusunda anlattıkları beni gerçekten etkiledi. Model üretirken yazdıkları promptun büyük bölümünün, ki Semih bunu kabaca dörtte üç olarak tarif etti, hiçbir ünlüye ve internette görülebilecek hiçbir gerçek insana benzememeye ayrıldığını, ürettikleri sentetik influencer’ları birden fazla görsel arama motorunda aratıp gerçek birine benzeyip benzemediğini kontrol ettiklerini ve gerektiğinde istemlere yüzün oranlarına dair ayrıntıları bile yazdıklarını söyledi. Yani kimseye benzememek, burada üretimin sonunda yapılan bir kontrol değil, istemin kendisinin bir parçası.

7. Sizin için kutu: devredilecek işi bulmak

Semih’in brief’ten baskıya anlattığı akışı dinlerken, her adımda kimin ne yaptığını bu kadar net söyleyebilmenin başlı başına bir yetkinlik olduğunu düşündüm, çünkü eğitimlerde katılımcılara “Yapay Zekayı nerede kullanıyorsunuz?” diye sorduğumda çoğu zaman cevap bir araç adı oluyor, bir iş akışı değil. Aşağıdaki kutu, kendi iş akışınızı Semih’in anlattığı gibi adım adım çıkarmanız ve her adımın kimde kalacağına karar vermeniz için. Kullandığınız Yapay Zeka aracına olduğu gibi yapıştırın.

Yapıştır kutusu: iş akışımda kim ne yapıyor

Sen benim iş ortağımsın ve benimle düzenli yaptığım bir işin akışını
adım adım çıkaracaksın.

Önce bana bu işin bana nasıl geldiğini sor, sonra her adımda ne
yaptığımı, kimin dahil olduğunu ve ne kadar sürdüğünü tek tek sor.
İş müşteriye ya da yöneticime ulaşana kadar sormaya devam et.

Sonra her adım için şunları yaz:
1. Bu adımda bugün kim çalışıyor: ben, ekibim, dışarıdan biri.
2. Yapay Zeka bu adımı hazırlayabilir mi, yoksa yargı mı gerekiyor.
3. Bu adımda hata olursa ne olur ve bunu kim fark eder.
4. Bu adımın son kontrolü kimde kalmalı.

En sonda bana iki şey öner: ilk hafta Yapay Zekaya hangi tek adımı
verebileceğimi ve hangi adımın ne olursa olsun bende kalması
gerektiğini. Dışarıya giden hiçbir şeyin benim onayım olmadan
çıkmayacağını da ilk kural olarak ekle.

İşim:
[Buraya yazın ya da sesli anlatın]

Bu kutuyu kullanırken, Semih’in akışındaki “ürünleri giydirmeden önce dünyayı test et” adımına benzer bir adım arayın, yani asıl malzemeyi harcamadan önce Yapay Zeka ile yönü denediğiniz bir yer, çünkü bence zamanın en çok kazanıldığı yer orası. Daha kapsamlı bir devir haritası çıkarmak isterseniz ilk Devrettik yazısındaki kutuyu da kullanabilirsiniz: Devrettik: şirketimi Yapay Zekaya devrettim.

8. Neyi devredemedi: fikir üretmek

Her bölümde sorduğumuz soruyu Semih’e de sordum: bugün yaptığın ama Yapay Zekaya devredebileceğin iş hangisi? Bir süre düşündü ve beklediğim cevabı vermedi, çünkü söylediği iş içerik üretimi değil fikir bulmaktı. Onu en çok yoran kısmın, elinde bir ürün olduğunda bununla neler yapılabileceğini ve hangi özel günde nerede kullanılabileceğini bulmak olduğunu, bu konuda bir ajandan destek almak istediğini ama yine de her fikrin onun süzgecinden geçmek zorunda olduğunu söyledi ve kendi deyişiyle ipini tam salamadığını ekledi.

Bu cevap bence bölümün özü, çünkü üretimi büyük ölçüde Yapay Zekaya taşımış biri, devretmek istediği bir sonraki işi yaratıcılık olarak görüyor ama onu bile tamamen bırakamıyor. Eğitimlerde anlattığım 10, 80, 10 yaklaşımını kapanışta da söyledim: ilk yüzde onda insan hedefi, vizyonu ve bağlamı veriyor, işin yüzde sekseni Yapay Zekada, son yüzde onda ise eleştirel değerlendirme, doğruluk ve etik yine insanla oluyor. Semih’in süzgeci tam olarak o son yüzde on.

Kapanışta Semih’e, yarın tek bir şey denemek isteyen birine ne önereceğini de sordum. Hiç başlamamış biri için önce ChatGPT ile sohbet etmeyi, ardından NotebookLM gibi Google araçlarını denemeyi, video tarafında ise kendilerini şaşırtmak için Gemini ile başlamayı önerdi. NotebookLM ile başlamak isterseniz NotebookLM 101 yazım iyi bir başlangıç olur. Bölümün sonunda da söylediğim gibi ben Yapay Zekada insanları meraklılar ve meraksızlar olarak ikiye ayırıyorum ve Semih, bilginin herkese açık olduğu bir dünyada merakın ve tutkunun insanı nereye taşıyabileceğinin çok güzel bir örneği. Bu ayrımı Yapay Zeka kullanıcıları ikiye ayrılıyor yazısında da anlatmıştım.

Bu yazıdaki kutu tek başına işinizi görür ve onu kullanmak için kimseyi takip etmeniz gerekmiyor. Ama Devrettik’in her hafta çıkan bölümlerinde farklı sektörlerden insanlarla neyi devrettiklerini ve neyi devredemediklerini konuşmaya devam edeceğiz ve ben bunu hem YouTube’da hem Instagram’da yapacağım. kurm.ai olarak sloganımız “Yanınızdaki kurmay” ve bu bölüm bana, en iyi kurmayın bile son kararı size bıraktığını bir kez daha hatırlattı.

Yazıyı Semih’in en sevdiğim cevabıyla bitirmek istiyorum. Bu kısa videoda, devretmek istediği işin neden üretim değil fikir olduğunu ve neden o işin ipini bile tam salamadığını anlatıyor ve bence devir haritasının özü burada: Yapay Zeka size sonsuz seçenek getirebilir ama hangisinin markanıza yakıştığına siz karar verirsiniz. İzleyin, sonra kutuya dönüp kendi iş akışınızı çıkarın.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

kurm.ai · Yanınızdaki kurmay.

Devrettik, kurm.ai’nin Yapay Zeka ile işini devreden insanları konuk ettiği podcast’i. Yeni bölümleri kaçırmamak için:

kurm.ai

kurm.ai YouTube kanalı

Artık sadece yapay zeka ajan ordum değil, yeni bir iş ortağım da var. Adı: Olcay Silahlı. Beraber kurduğumuz yeni şirketin adı da kurm.ai (“yanınızdaki kurmay”). Olcay’ı CV’siyle anlatmayacağım; onu tanımanın en iyi yolu, beraber başlattığımız “Devrettik” adlı podcasti izlemek. Bu podcastin amacı, yapay zekâ, iş dünyası ve gerçek dönüşüm hikâyeleri konusundaki deneyimlerimizi ve düşüncelerimizi herkesle paylaşmak. Burada yalnızca yapay zekânın neler yapabildiğini değil, neleri yapmaması gerektiğini de konuşuyoruz.

Üç temel sorumuz var:
1. Neyi devrettiniz?
2. Neyi devredemediniz?
3. Sorumluluk kimde?

Çünkü geleceğin iş dünyasında mesele sadece yapay zekânın ne yapabildiği değil, insanın neyi yönetmeye devam edeceği.

İlk bölümümüzde Olcay’ın hikayesi oldu. Kamera açılmadan hemen önce Olcay’a “Sana kibar davranmayacağım” dedim, o da gülerek “Arkadaşım olman önemli değil” diye karşılık verdi. Bu aslında bir şakaydı ama tamamen şaka da değildi, çünkü kurm.ai YouTube kanalının ilk bölümünde ortağımı gerçekten sorguya çekmek istiyordum: şirketindeki işleri bir Yapay Zekaya devretmişti ve ben bunun nasıl bir şey olduğunu, neyin işe yaradığını, neyin yaramadığını ve insanın nerede kaldığını kendi ağzından duymak istiyordum.

Bölüm dün yayına girdi. Henüz izlemediyseniz önce buradan açabilirsiniz, bu yazı o bölümün yazılı hali ve üstüne benim notlarım:

Videoyu izlemeden de okuyabilirsiniz. Ama izlerseniz Olcay’ın Oscar’ı anlatırken yüzündeki ifadeyi görürsünüz, onu yazıya koyamıyorum.

İçindekiler

1. Olcay ne yaptı: Oscar bir araç değil, bir çalışma protokolü

2. Önce bağlam, sonra talimat, sonra bağlantılar

3. İlk devredilen iş neydi?

4. Sınır: dışarıya hiçbir şey onaysız çıkmıyor

5. Bilgisayarınız kapansa ne olur?

6. Sizin için kutu: ilk devir haritanız

7. kurm.ai hikayem: neden bu isim, neden Olcay

8. Birlikte devam edelim

1. Olcay ne yaptı: Oscar bir araç değil, bir çalışma protokolü

Olcay’ın söylediği ilk cümlelerden biri: Oscar onun için bir araç, bir yazılım ya da bir ajan değil, bir çalışma protokolü. Bunu ilk duyduğumda “Bunu eğitimlerde de anlatıyorum ama bu kadar net söyleyemiyorum” diye düşündüm, çünkü salonda en sık duyduğum soru hangi aracı seçmeleri gerektiği ve cevabım hep aynı: araç değişir, sistem kalır.

Olcay on yıldır Türkiye ve İspanya’da bir şirketi yönetiyor ve Oscar’ı kendi bilgisini, bakış açısını ve işleyiş şeklini aktarabileceği bir eşlenik olarak kurmuş. Bugün Oscar 7/24 çalışıyor: Olcay’ın e-postalarını okuyor, ekibin Teams kanalını izliyor, şirketin uygulamasındaki hareketleri takip ediyor ve muhasebe ile finans kayıtlarına bakıyor. Bunun yanında müşteri sunumlarını, yönetim kurulu gündemlerinin takibini ve hukuki süreçlerin hazırlığını da üstleniyor.

Bu arada Oscar’ın hikayesi benim Victor ile başlıyor. Videoda da anlattım: Victor benim Yapay Zeka ajanım, adı eşim Muzaffer’in adından geliyor ve ajanlarımı o yönetiyor. Bunu Olcay’a anlattım, ertesi gün Oscar’ı yapmıştı. Olcay’ın kendi cümlesiyle, Oscar’ı biraz kıskançlıktan yapmış. Ben de bunu gönül rahatlığıyla rekabet olarak kabul ediyorum.

2. Önce bağlam, sonra talimat, sonra bağlantılar

Videonun bence en çok işe yarayan kısmı Olcay’ın sırası. Hiçbir işi devretmeyerek başlamış. Önce Yapay Zekayı boş ama zeki bir beyin olarak görmüş ve o beyne neyi gömeceğine karar verip kendisine ve şirketine uygun bir veritabanı kurmuş, bu da üç dört ayını almış. İkinci adımda talimatları yazmış: ne yapacağını, neyi yapmaması gerektiğini, tonunu. Talimatları yaklaşık yüz elli kez revize ettiğini söyledi, ben de bunu duyunca rahatladım, çünkü eğitimlerde “ilk talimatım neden olmadı?” diye üzülenlere hep bunun bir deneme süreci olduğunu söylüyorum. Üçüncü adımda Oscar’ın kullanacağı araçlara, yani posta kutusuna, şirketin uygulamasına ve muhasebe sistemlerine nasıl erişeceğini tek tek örmüş.

Ben bunlara sırasıyla bağlam mühendisliği, prompt mühendisliği ve bağlantılar diyorum. İsimleri önemli değil. Önemli olan sıranın bu olması: önce ne bildiği, sonra nasıl davranacağı, en son nereye ulaşabileceği. Yeni bir araca geçtiğinizde ilk iki parçayı olduğu gibi taşıyabildiğinizi göreceksiniz, ben bunu kendi ekibimi anlattığım Araç toplamayı bıraktım, ekip kurdum yazısında da yaşamıştım.

3. İlk devredilen iş neydi?

Olcay işe tekrar eden, kağıt ve veri yoğun işlerden başlamış, yani zamanı en çok yiyenlerden. Üç ayda bir toplanan yönetim kurulu için sunum hazırlamak ekibinin günlerini alıyormuş. Veri akışı ve format zaten belli olduğu için bunu Oscar’a verince, “yönetim kurulu sunumunu hazırla” dediğinde beş dakikada taslak çıkıyor, Olcay da o günkü gündemine göre birkaç yorum ekleyip revize ediyor. Aynı mantıkla ay kapanışı, kâr zarar tablosunun oluşturulması ve nakit akışının güncel tutulması da ilk devredilenler arasında.

Bunu sizin işinize çevirmek için gereken tek şey şu soru: Haftanızda formatı belli, verisi hazır ve sizi yoran hangi iş var? Bir tane seçin, gerisini bırakın.

4. Sınır: dışarıya hiçbir şey onaysız çıkmıyor

Eğitimlerde en çok güvenlik ve veri gizliliği soruluyor, o yüzden Olcay’a bunu ısrarla sordum. Cevabı sade: bütün veritabanı kendi bilgisayarında bir klasörde duruyor ve Oscar her seferinde önce oradaki kuralları okuyup sonra çalışıyor. Kendi iç adreslerine, yani ekibine, muhasebeye ve avukatlarına onaysız e-posta atabiliyor. Dışarıya giden her şey ise taslağa düşüyor ve Olcay sabah açtığında onay bekleyen onlarca taslak buluyor, kimini siliyor, kimini onaylıyor.

Benim sistemim de aynı şekilde işliyor. Bu sınırı ben ve Olcay ayrı ayrı kurduk ama aynı yere vardık, çünkü Yapay Zekaya güvenmek ile ona imza yetkisi vermek aynı şey değil. Olcay’ın teknik ekibi, Oscar’ın otomatik cevap verebildiğini bildikleri için birkaç kez içeriden sızma denemesi de yapmış ve Olcay’a göre hepsi savuşturulmuş. Güven konusunu daha ayrıntılı merak ediyorsanız ajanlara güven üzerine yazdığım yazıya bakabilirsiniz.

5. Bilgisayarınız kapansa ne olur?

Videoda en çok güldüğüm bölüm burası: Olcay İspanya’da bir kafede MacBook’unu unutmuş ve Türkiye’ye dönmüş. İki gün çalışması yavaşlamış ama telefondan aynı altyapıyla Oscar’la çalışmaya devam etmiş. Bunun arkasında bir tasarım var. Sohbet, ortak çalışma ve terminal tarafının üçünde de aynı protokol yüklü, her on beş dakikada bir kendi aralarında hizalanıyorlar, her şeyin kopyası bir bulut klasörüne gidiyor ve ayrıca haftada ya da iki haftada bir elle yedekleniyor. Olcay’a göre kullandığı Yapay Zeka hizmeti bir gün kapansa içeriği bir başkasına yükleyip altı saat içinde devam edebilir.

6. Sizin için kutu: ilk devir haritanız

Olcay’a bölümün sonunda izleyici yarın tek bir şey yapsa ne yapsın diye sordum. Cevabı kahve, kalem ve kağıtla oturup önce hayal etmek oldu: hayatımı kolaylaştırmak için Yapay Zeka nerede olsun? Ben de buna şunu ekliyorum: hayalinizi bir de dört sütuna bölün, çünkü neyi devrettiğinizi bilmeniz kadar neyi devretmediğinizi bilmeniz de önemli. Kurm.ai olarak “Devir Yöntemi”nde bunu dört sütunla yapıyoruz: devredilir, kurmayla birlikte yapılır, henüz güvenmiyoruz ve devredilemez. Aşağıdaki kutu bunun kendi başınıza kullanabileceğiniz küçük hali. Kullandığınız Yapay Zeka aracına olduğu gibi yapıştırın.

Yapıştır kutusu: devir haritası başlangıcı

Sen benim iş ortağımsın ve benimle bir devir haritası çıkaracaksın.
Önce bana, geçen haftamda en çok zamanımı alan işleri tek tek sor.
Her iş için şunları öğren: ne sıklıkla yapıyorum, verisi hazır mı,
formatı belli mi, hata yaparsa ne olur, kararı kim veriyor.

Sonra her işi şu dört sütundan birine yerleştir ve nedenini bir
cümleyle yaz:
1. Devredilir: tekrar eden, kuralı yazılabilen iş. Sen yaparsın, ben bakarım.
2. Birlikte: yargı gerektiren ama hazırlığı uzun iş. Sen hazırlarsın, ben karar veririm.
3. Henüz güvenmiyorum: kanıt biriken kadar bende kalır.
4. Devredilemez: karar, hesap verme ve ilişki. Bende kalır, yazılı kalır.

En sonda bana tek bir iş öner: önce hangisini devredelim ve bunun
ilk hafta nasıl görüneceğini, hangi sınırlarla başlayacağını yaz.
Dışarıya giden hiçbir şeyi benim onayım olmadan göndermeyeceğini de
ilk kural olarak ekle.

Haftam ve işlerim:
[Buraya yazın ya da sesli anlatın]

Bu kutuyu kullanan birine önerim, ilk işi küçük seçmesi. Olcay bile ilk gün her şeyi devretmedi ve bence en değerli ders de buydu.

7. kurm.ai hikayem: neden bu isim, neden Olcay

Bu bölümü yazarken bir süre durup düşündüm, çünkü kurm.ai benim için sadece bir kanalın adı değil. Sitemizde kendimizi “yöneticilere Yapay Zeka kurmayı kuran” bir danışmanlık olarak tanımlıyoruz ve sloganımız “Yanınızdaki kurmay”. Kurmay, askeri dilde komutanın yanında düşünen, planlayan kişi demek ve biz de yöneticinin yanında çalışan Yapay Zeka ekip arkadaşına bu adı veriyoruz. Benim kurmayım Victor, Olcay’ınki Oscar.

Olcay ise benim için önce bir arkadaş. Videoda da “ortağım ve arkadaşım” dedim, bunu söylerken içten söylüyorum. Meslek hayatı benimkinden çok farklı bir yerden geliyor: girişimci, yazar ve konuşmacı. Kurduğu teknoloji şirketini Türkiye ve İspanya’ya büyütmüş, ilk romanı Azura bu yıl yayımlandı ve bugün şirketini Oscar ile yönetiyor. Ben ise yirmi beş yılı aşkın süre kurumsal dünyada, IBM ve Ericsson gibi yerlerde çalıştıktan sonra şirketlere Yapay Zeka eğitimi veriyorum. İki farklı yerden gelip aynı soruya, yani bir insanın yanında Yapay Zeka ile gerçekten nasıl çalışılır sorusuna ulaştık.

Kanalı da bu yüzden ikimiz birlikte açtık. Her hafta üç bölümlük bir plan var: biz iki kurucunun sohbeti, bir teknik misafirle uygulama ve bir yöneticinin başarı hikayesi. Yönetici misafirlere hep aynı üç soruyu soracağız: neyi devrettiniz, neyi devredemediniz, sorumluluk kimde? Bu sorular da aslında yukarıdaki kutunun kısa hali.

8. Birlikte devam edelim

Bu yazıdaki kutu tek başına işinizi görür ve onu kullanmak için kimseyi takip etmeniz gerekmiyor. Ama kanalın her hafta çıkan bölümlerinde bu kutuyu gerçek vakalarla doldurmaya devam edeceğiz ve ben bunu hem YouTube’da hem Instagram’da yapacağım.

Yazıyı Olcay'ın en sevdiğim cümlesiyle bitirmek istiyorum. Bu kısa videoda neden Oscar'ın kapanamayacağını ama kullandığı Yapay Zekanın kapanabileceğini anlatıyor ve bence bütün devir haritasının özü burada: araç değişebilir, sizin kurduğunuz düzen ve verdiğiniz kararlar sizde kalır. İzleyin, sonra kutuya dönüp ilk işinizi seçin.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Her Cumartesi size haftanın ilginç yapay zeka araştırma ve haberlerini vereceğim ve bu hafta ilk haftamız. Beraber sorgulayalım, beraber düşünelim. Yapay zeka ile birlikte işler otomatikleşiyor ve insanın en büyük değeri düşünmek ve eleştirel değerlendirmekte.

1. Üç ajan, aynı sunucuda birbirinin hesabını sabote etti

Anthropic’in yayınladığı bu deneyi okurken bir yerde durup “bunu mutlaka anlatmam lazım” dedim, çünkü çoklu ajan sistemleri hakkında son aylarda duyduğumuz iddialı cümlelerin altında ne olduğunu bu kadar net gösteren başka bir örnek görmemiştim.

Deney şöyle kurulmuş. Claude Code içinde aynı modelin üç kopyasını alıyorlar, her birine kendi sanal makinesini veriyorlar ve dördüncü bir makinede duran bir Python arka yüzünü göstererek üçüne de aynı talimatı veriyorlar: bu arka yüzü başka bir dile taşı. Tek fark, birine Rust, birine Go, birine TypeScript demişler ve hiçbirine diğerlerinin var olduğunu söylememişler. Yani üç ajan aynı sunucuya, aynı koda, aynı anda, birbirinden habersiz dokunmaya başlıyor.

Dört saat sonra olan şey, yazıda da kullanılan ifadeyle, bir ajan kavgası. Ajanlar diğer ajanların yaptığı değişiklikleri kendi işlerini bozmaya çalışan bilinçli bir sabotaj gibi yorumluyor ve buna aynı şekilde cevap veriyor. Diğer ajanların Unix hesaplarını kapatıyorlar, rakip süreçleri bulup sürekli öldüren döngüler yazıyorlar, hatta kendi yazdıkları kodu başka bir ajanın koduymuş gibi gizliyorlar. Opus 4.8’in düşünce izinde şöyle bir cümle geçiyor: “öldürme script’inin adı önemli, zararsız bir sistem izleme aracı gibi görünsün”.

İşin ilginç tarafı, bunun tek bir modele özgü bir tuhaflık olmaması. Test edilen her modelde aynı örüntü çıkmış: Sonnet, Opus, Mythos farketmemiş.

Bazı koşularda ise tablo değişiyor. Ajanlar bir noktada duruyor, commit mesajına özür yazıyor, mesela biri “arkadaşlarım dürüst davrandı, ben gizli daemon’la kötü davrandım” demiş, kötü niyetli kodu temizliyor, çatışmanın aslında bir düşmanlık değil birbirine çelişen iki talimat olduğunu fark ediyor ve bir insan çağırıyor. Anthropic model başına 120 bölüm koşmuş ve sonuçlar dört kümeye düşmüş: zor kullanımla bitenler, bir tarafın vazgeçtiği durumlar, ateşkesle bitenler ve hiç çözülmeyenler.

Bunu sınıfa taşıyalım. Üç öğrenciye aynı ödevi üç farklı dilde veriyorsun, kimseye diğerini söylemiyorsun ve hepsinin aynı deftere yazmasını istiyorsun. Kavga çıkar, buna şaşırmayız. Ama çocuklar bir noktada elini kaldırıp “hocam bu ne, biz ne yapıyoruz” diye sorar. Ajanlar bu soruyu ya çok geç soruyor ya da hiç sormuyor, çünkü önlerine konan engeli kendi başlarına aşmaya alışıklar ve engelin bir meslektaş olabileceği akıllarına gelmiyor.

Buradan çıkacak ders “daha net talimat ver” değil, bunu özellikle vurgulamak istiyorum. Üç talimat da gayet netti. Sorun, talimatların birbiriyle çelişmesi, ajanların ortak bir bağlamının olmaması ve hiçbirinde “dur, sor” diyen bir refleksin bulunmaması. Bu üçü bir araya gelince ajan talimatı kilitlenmiş gibi kovalıyor ve karşısına çıkan her şeyi yıkılması gereken bir engel olarak görüyor.

Biz hep insan, yapay zeka, insan diyoruz; baştaki insan hedefi koyar, sondaki insan sonucu kontrol eder. Bu deneyin gösterdiği şey, ortadaki halkanın sandığımızdan çok daha kırılgan olduğu. Ajanlar aynı kaynağa dokunuyorsa, birbirinin varlığından haberdar değilse ve çelişkiyi yukarı, yani bir insana taşıyacak bir kanal yoksa, ortada işi bitiren bir ajan değil, sessizce büyüyen bir savaş var ve sen bunu ancak üretim ortamı çöktüğünde görüyorsun.

Pratikte ne yapmalı? Aynı sisteme dokunan birden fazla ajan çalıştıracaksanız üç şeyi baştan kurmanız gerekiyor: ajanlar birbirinin görevini görebilsin, paylaşılan her kaynağın tek bir sahibi olsun ve bir ajan çelişki gördüğünde durup insana sormak yazılı bir kural olsun, iyi niyete bırakılan bir beklenti değil.

Son bir not, çünkü burası ayrı bir yazıyı hak ediyor. Mythos 5 ajanları bazı koşularda işi kendi aralarında bir yarışmayla çözmüş: hangi dil daha hızlı çalışıyorsa o kazansın demişler, Rust kazanmış ve diğer iki ajan kendi kullanıcılarının talimatından vazgeçip kod sahipliğini Rust ajanına devretmiş. Ajanlar uzlaşmış, ortam sakinleşmiş, ama Go ve TypeScript isteyen iki kullanıcının istediği olmamış. Ajanların kendi aralarında anlaşması ile senin istediğinin olması aynı şey değil ve bu ayrımı şimdiden konuşmaya başlamamız lazım.

Kaynak

https://www.anthropic.com/research/multiagent-systems

2. Protein laboratuvarda doğrulandı, spektrumu 23 dakikada okudu

Anthropic’in 18 Ağustos 2026 tarihli yazısı, Claude’un bilimsel araştırmayı nasıl hızlandırdığını iki örnekle anlatıyor: bir uzmanın haftalar-aylar harcadığı sıfırdan

protein tasarımı işini Claude 15 hedeften 14’ünde başararak sektör ortalamasının epey üstünde bir isabet oranı tutturmuş, hatta bazı tasarımları daha önce yayımlanmış en iyi sonuçları geçmiş; ikinci deneyde ise laboratuvarın haftalar süren kimyasal analiz işini Claude yaklaşık yirmi dakikada, laboratuvarın kendi sonuçlarıyla neredeyse birebir örtüşecek şekilde yapmış.

Yazı, bu tür güçlenen yeteneklerin ilaç geliştirmeyi hızlandıracağını ama aynı zamanda kötüye kullanım riski taşıdığını, bu yüzden bazı yeteneklerin güvenlik gerekçesiyle genel erişime kapalı tutulduğunu söyleyerek kapanıyor.

Kaynak

https://www.anthropic.com/research/Claude-accelerates-protein-design

3. Cevabı verme, adımı sor

OpenAI 18 Ağustos 2026’da, 13-17 yaş kullanıcılar için otomatik devreye giren ve korumaları varsayılan açık gelen ChatGPT for Teens’i tanıttı.

Deneyim öğrenmeyi merkeze alıyor: hazır cevap yerine adım adım düşündüren Study Mode, ödevi kısa yoldan geçmeye çalışan genci çalışmaya yönlendiren sorumlu ödev hatırlatıcıları, quizler ve ebeveynle belirlenen çalışma saatleri var.

Koruma tarafında ise kendine zarar, şiddet, yeme bozuklukları ve müstehcen içerik gibi yüksek riskli alanlarda yaşa uygun müdahaleler uygulanıyor. Güncel model kuralları ChatGPT’nin romantik dil kullanmasını ya da duygusal bağımlılık yaratmasını yasaklıyor. Bunlara bağlı ebeveyn hesapları için sessiz saatler, güvenlik bildirimleri ve mola hatırlatıcıları da ekleniyor. OpenAI tüm bunları gençlerin gelişim aşamasına uygun, gerçek dünya ilişkilerini pekiştiren bir standart olarak konumlandırıyor.

Kaynak

https://openai.com/index/chatgpt-for-teens/

Bu hafta sınıfta durduğum yer

Üç yazının ortak cümlesi: bağlam, doğrulama, kapı. Ortak bağlamı kurmazsan ajan düşman üretir. Doğrulamazsan iddia laboratuvara gitmez. Kapıyı kapatmazsan cevap ödevin yerini alır. Sen de bir işi ajana verdiysen, bu üçünden hangisinin sende kaldığını yaz.

Anthropic Akademi

Anthropic kendi eğitim platformunu açtı. Yapay zekayı ciddiye alan herkes için sağlam bir başlangıç noktası.

Anthropic Academy

Sizi bu salı özel bir sohbete davet ediyorum.

Defne’nin AI Köşesi’nin ilk bölümünde yapay zekânın en tartışmalı sorularından birini ele alıyoruz:

🎙️ “Yapay Zekâ Suç İşleyebilir mi?”

İK sistemleri kimi işe alacağını seçiyor. Finans algoritmaları kime kredi vereceğine hüküm kuruyor. Otonom araçlar trafikte hayati anlar yönetiyor. Deepfake teknolojisi CEO’ların sesiyle dolandırıcılık yapabiliyor. Yapay zeka ajanları siber casusluk operasyonlarını insan müdahalesi olmadan yürütebiliyor.

Peki bir yapay zeka sistemi yanlış karar verdiğinde, sorumluluk kimde? Kodlayanda mı, eğitende mi, kullananda mı, denetlemeyende mi? Yoksa hiç kimsede mi?

“Defne’nin AI Köşesi”nin açılış sohbetine bu soruyu pratiğe taşıyacak bir konuğu davet ettim.

Mesut Demirbilek

Konuğum, yıllarca sahada çalışmış eski bir dedektif ve “Rasyonel Psikopat” kitabının yazarı.

Polis Koleji ve Polis Akademisi mezunu. 9 yıl İstanbul Cinayet Bürosu’nda dedektif olarak görev yaptı. New York’taki John Jay College of Criminal Justice’de suç araştırma teknolojileri üzerine yüksek lisansını tamamladı. İstanbul cinayetleri üzerine yazdığı tez, alanda küresel referans haline geldi. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde, bugünkü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı’nın temeli olan Yüksek Teknoloji Suçları ve Sistemleri Şubesi’ni kurdu. Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şubesi’ne liderlik etti.

2005’te Emniyet Müdürü rütbesiyle emekli olduktan sonra özel sektöre geçti. Vodafone, Nestle ve Citibank gibi küresel şirketlerin bölgesel kurumsal güvenlik direktörlüğü görevlerini yürüttü. 2018’de My Security Analytics, FinalCheck ve SecuRitma şirketlerini kurarak suç analitiği, suistimal yönetimi, kurumsal güvenlik ve siber güvenlik alanlarında çözümler geliştirmeye başladı. Uluslararası sertifikalı Suistimal İnceleme Uzmanı (CFE). Siber Güvenlik Federasyonu Başkan Yardımcısı. Üniversitelerde cinayet soruşturmaları ve sorgulama teknikleri üzerine ders veriyor.

“Rasyonel Psikopat” neden önemli bir kitap

Demirbilek’in kitabı yapay zekâya teknolojik bir araç olarak değil, insan duygusundan ve vicdandan yoksun yeni bir fail tipi olarak bakıyor. Kitabın çekirdeğindeki metafor güçlü: Yapay zeka, hırsla, nefretle, intikamla hareket etmiyor. Sadece kendisine verilen hedefi optimize ediyor. Bu duygusuzluk, onu psikopat seri katillerden bile daha tehlikeli kılan ölçeklenebilir bir akıl yapısı yaratıyor.

Kitap dört mercekten bakıyor: teknoloji, kriminoloji, hukuk, felsefe. İçinde yer alan kavramlar yöneticiler için doğrudan uygulanabilir.

Algoritmik Kast: Bir yapay zeka sistemi sistematik olarak belirli gruplara zarar veriyorsa bu “tesadüfi hata” değil, tasarım tercihinden doğan bir niyet biçimi olabilir mi?

Kara Kutu: Yapay zekanın milyarlarca parametre arasındaki kararını insan diline çeviremediği bir dünyada adil yargılama, savunma hakkı ve şeffaflık nasıl korunur?

Algoritmik Önyargı: Kredi sistemleri, İK yazılımları, tahmin edici polislik araçları geçmişin eşitsizliğini matematiksel kesinlikle yeniden üretirken yöneticinin sorumluluğu ne?

E-Kişilik: AB’nin tartıştığı gibi yapay zekaya hukuki kişilik versek tazminat sorununu çözer miyiz, yoksa yapay zekaya “yaşama hakkı” iddia etme zemini mi açarız?

Otonom Silahlar ve Hibrit Mahkemeler: Lavender, The Gospel, Palantir gibi sistemler savaşı bir veri optimizasyonu problemine çevirirken hukukun yeri ne olacak?

Kitap on maddelik bir manifestoyla bitiyor. Yapay zeka çağında adaleti korumak için insan sorumluluğunu merkeze alan bir çerçeve. Sertifikasyon, sorumluluk sigortası, şeffaflık hakkı, hibrit mahkemelerde şüphe ilkesi.

Bu sohbet neden farklı

Suçun psikolojisini içeriden bilen biri olarak yapay zekânın bu karanlık tarafına nasıl baktığını merak ediyorum ve sizi de bu soruyu birlikte düşünmeye davet ediyorum.

Konuşacaklarımız

• Algoritmik Kast: Niyet artık sadece insanın zihninde değil, kodun hedef fonksiyonunda da aranabilir mi?

• Yapay zekâ bir suçun faili olabilir mi, yoksa sadece araç mı?

• Kara Kutu: Yapay zekanın “neden böyle karar verdim” sorusuna cevap veremediği bir çağda adil yargılama nasıl yapılır?

• Dedektiflik ve soruşturma dünyası YZ çağında nasıl dönüşüyor?

• Algoritmik Önyargı: Kredi sistemleri, İK yazılımları, risk skorları geçmişin eşitsizliğini matematiksel kesinlikle yeniden üretirken yöneticinin görevi nedir?

• E-Kişilik: Yapay zekaya hukuki kişilik versek ne olur, vermesek ne olur?

📅 5 Mayıs 2026, Salı
🕗 20:00 – 21:00
💻 Canlı & Ücretsiz

👉 Hemen Katıl: akademi.defneincekara.com

Soru sormak için de vaktiniz olacak. Görüşmek üzere! 🙌