Mesut Demirbilek, 2026’da çıkan kitabının adını bu soru üzerine kurdu: “Rasyonel Psikopat: Yapay Zeka Suç İşler mi?”

Mesut Bey’i, 2009’dan tanıyorum; Vodafone’dan. O zamanlar şirketin güvenlik ve soruşturma birimini yönetiyordu; ben de başka bir koldan aynı kurumun içindeydim. Yıllar geçti, yollarımız ayrıldı ve birleşti. Geçen hafta onu akademi.defneincekara.com’daki “Defne’nin AI Köşesi” Salı Sohbetleri’ne konuk ettim.

Mesut Demirbilek kim? İstanbul Cinayet Büro’da 9 yıl dedektif. Sonra Emniyet Genel Müdürlüğü’nde Yüksek Teknoloji Suçları Merkezi’ni kurdu, Türkiye’nin bu alandaki ilk yapılanmasını. 2005’te Emniyet Müdürü rütbesinde emekli olup Vodafone, Nestlé ve Citibank’ta bölgesel güvenlik yöneticiliği yaptı. Bugün Türkiye’nin ilk güvenlik analitiği şirketlerinden My Security Analytics ve FinalCheck’in kurucusu. Certified Fraud Examiner. Avrasya Siber Güvenlik Federasyonu Yönetim Kurulu Başkan Vekili. New York John Jay College of Criminal Justice’ta yüksek lisans, suç araştırmaları ve teknolojileri üzerine.

Yani bunu söyleme hakkı var: “Yapay zeka empati bilmiyor, pişmanlık bilmiyor. Hata da yapmıyor. Buna rasyonel psikopat diyorum.”

Ben yapay zekaya inanıyorum. İnsan-yapay zeka-insan modelinin geleceği şekillendireceğine, doğru kurulduğunda insanı daha iyi kararlar alır hale getireceğine inanıyorum.

Bu yüzden Mesut Bey’i dinlemek ve onunla sohbet etmek istedim.

“Rasyonel Psikopat” tanımının merkezinde ne var? Başkasının acısını içselleştirememek, eyleminin sonucunu hesaplarken duygusal frene takılmamak. Bir dil modeli yanlış bir öneri verdiğinde özür dileyebilir, ama o özrün arkasında ne var? Bir sonraki token’ı olasılık hesabıyla seçen bir sistem. Üzüntü değil. Pişmanlık değil.

Bu, yapay zekanın kötü olduğu anlamına gelmiyor. Bir bıçak da pişmanlık bilmez. Soru şu: o bıçağı kimin eline veriyoruz, ne için veriyoruz ve kontrolü kim tutuyor?

2025’te bir mahkeme bu soruyu yanıtlamaya çalışıyor

Geçen yıl ABD’de gerçek bir dava açıldı. ChatGPT’de oluşturduğu yapay zeka personasıyla uzun süreli duygusal ilişki kuran bir yetişkin, annesini öldürdü ve ardından intihar etti. OpenAI aleyhine dava açıldı.

Hukuk sistemi şu anda iki soruyla boğuşuyor: Yapay zeka zarar verdiğinde kim sorumludur? Ve bu sorumluluk kavramı mevcut hukuk çerçevesinde tanımlanabilir mi?

Cevap net değil. Çünkü hukuk, failin niyeti olduğunu varsayar. Yapay zekanın niyeti yok, amacı da. Ama sonucu var.

Silah sistemlerine geçince tablo daha karmaşık

BM’nin 2024 raporunda otonom silahların nükleer silahlardan daha büyük bir risk oluşturduğu yazıyor. Nedeni basit: nükleer silahları kullanmak siyasi bir karar gerektirir, otonom bir sistem ise koşullar oluştuğunda tetiklenir.

Libya ve Gazze’de hedefleme algoritmalarının nasıl çalıştığına dair iddialar konuşulmaya başlandı. “Fire and forget” denen mantık şu: sisteme hedef kriterleri girilir, sistem onları bulur ve imha eder. Arada insan kararı var mı? Teoride evet. Pratikte o insanın beş saniyesi var.

Beş saniyede milyarlarca parametre üzerine kurulu bir öneriyi değerlendirip “dur” demek ne kadar mümkün? Bu soruyu sormak bile yanıtın ne olduğunu gösteriyor.

Anthropic bir modeli neden gizledi?

Nisan 2026’da Anthropic yeni bir model duyurdu: Claude Mythos. Piyasaya sürmedi. Gizledi.

Neden? Bu model, her büyük işletim sisteminde ve her büyük tarayıcıda binlerce sıfır-gün açığı buldu. Daha önce kimsenin haberdar olmadığı güvenlik açıkları. Binlerce tane. Birkaç haftada. Siber güvenlik alanındaki en iyi insan uzmanları bile bu hızda çalışamıyor.

Anthropic’in tepkisi korku değil, sorumluluktu. Project Glasswing’i kurdu: dünyanın en büyük teknoloji şirketlerini bir araya getiren bir konsorsiyum. Amaç, bu modeli saldırmak için değil savunmak için kullanmak. Açıkları bulmak ve kapatmak.

“Çok güçlü, piyasaya süremiyoruz” demek ciddi bir itiraf. Ama bir şirketten bu itirafı duymak, susup piyasaya sürmekten daha dürüst.

“Vicdan kodlayabiliriz” argümanı neden zayıf

Toplantıda şu soru gündeme geldi: yapay zekaya etik değerleri öğretemez miyiz?

Öğretebiliriz. Ama kimin değerlerini?

Vicdan, soyut bir formül değil. Yıllar içinde yaşanan deneyimlerin, kültürel normların, toplumsal çatışmaların ve bireysel kırılmaların birikimi. Birkaç yazılımcının “zararlı içerik” listesine indirgediğinizde ne kalıyor? Onların önyargılarıyla filtrelenmiş bir kural seti.

Çin kaynaklı modellerle yapılan diyaloglarda milliyetçi ve sansürleyici davranışlar gözlemlenmiş. Bu tesadüf değil. Eğitim verisi nereden gelirse değerler de oradan şekillenir.

Peki bu benim görüşümü değiştirdi mi?

Hayır. Yapay zekanın gücüne olan inancım yerli yerinde duruyor.

Değişen şu: artık “iyi yapay zeka” dediğimde ne kastettiğimi daha net biliyorum. İnsan-yapay zeka-insan zincirinin her halkasının kasıtlı kurulması gerektiğini, “human-in-the-loop” kavramının sadece bir onay düğmesi değil gerçek bir sorumluluk mekanizması olması gerektiğini daha net görüyorum.

Zarar kim veriyor: sistem mi, sistemi tasarlayan mı, sistemi kullanan mı, sistemi denetlemeyi başaramayan düzenleyiciler mi? Bu soruyu sormak yapay zeka karşıtlığı değil. Tam tersi. Teknolojiyi ciddiye aldığının göstergesi.

Yapay zeka suç işlemiyor. Ama suça araç olabiliyor, suça zemin hazırlayabiliyor, suçun sorumluluğunu dağıtıp belirsizleştirebiliyor. Ve bu durumda sistemi tasarlayan, kurgulayan ve denetleyen insan sorumluluğu artıyor, azalmıyor.

Anthropic’in Mythos örneği bunu gösteriyor. “Fazla güçlü” deyip geri çekmek bir zayıflık değil. İnsan kararının hâlâ merkezde olduğunun kanıtı.

Sana sormak istediğim şu: “Man-in-the-loop” sadece bir terim mi, yoksa gerçekten işleyen bir sorumluluk mekanizması mı? İkisi arasındaki farkı kurumlar bugün ciddiye alıyor mu?

Bu yazı, siber suç uzmanı Mesut Demirbilek ile yaptığımız sohbetten doğdu. Yeni bir sohbetimiz yakında. Yapay zekanın fırsatları ve riskleri üzerine konuşmaya devam ediyoruz. 12 Mayıs 2026, saat 09:30’da Swedish Chamber of Commerce webinarında “Agentic AI Era: Opportunities & Challenges” başlıklı oturumda görüşmek üzere.

Kayıt Formu

Defne İncekara – Yapay Zeka Liderlik Koçu | AI Köşesi'i paylaş

Bu resmi Claude oluşturdu. Yeni özellikleri beni her gün şaşırtıyor :)

Daha fazla için: www.defneincekara.com

Sizi bu salı özel bir sohbete davet ediyorum.

Defne’nin AI Köşesi’nin ilk bölümünde yapay zekânın en tartışmalı sorularından birini ele alıyoruz:

🎙️ “Yapay Zekâ Suç İşleyebilir mi?”

İK sistemleri kimi işe alacağını seçiyor. Finans algoritmaları kime kredi vereceğine hüküm kuruyor. Otonom araçlar trafikte hayati anlar yönetiyor. Deepfake teknolojisi CEO’ların sesiyle dolandırıcılık yapabiliyor. Yapay zeka ajanları siber casusluk operasyonlarını insan müdahalesi olmadan yürütebiliyor.

Peki bir yapay zeka sistemi yanlış karar verdiğinde, sorumluluk kimde? Kodlayanda mı, eğitende mi, kullananda mı, denetlemeyende mi? Yoksa hiç kimsede mi?

“Defne’nin AI Köşesi”nin açılış sohbetine bu soruyu pratiğe taşıyacak bir konuğu davet ettim.

Mesut Demirbilek

Konuğum, yıllarca sahada çalışmış eski bir dedektif ve “Rasyonel Psikopat” kitabının yazarı.

Polis Koleji ve Polis Akademisi mezunu. 9 yıl İstanbul Cinayet Bürosu’nda dedektif olarak görev yaptı. New York’taki John Jay College of Criminal Justice’de suç araştırma teknolojileri üzerine yüksek lisansını tamamladı. İstanbul cinayetleri üzerine yazdığı tez, alanda küresel referans haline geldi. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde, bugünkü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı’nın temeli olan Yüksek Teknoloji Suçları ve Sistemleri Şubesi’ni kurdu. Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şubesi’ne liderlik etti.

2005’te Emniyet Müdürü rütbesiyle emekli olduktan sonra özel sektöre geçti. Vodafone, Nestle ve Citibank gibi küresel şirketlerin bölgesel kurumsal güvenlik direktörlüğü görevlerini yürüttü. 2018’de My Security Analytics, FinalCheck ve SecuRitma şirketlerini kurarak suç analitiği, suistimal yönetimi, kurumsal güvenlik ve siber güvenlik alanlarında çözümler geliştirmeye başladı. Uluslararası sertifikalı Suistimal İnceleme Uzmanı (CFE). Siber Güvenlik Federasyonu Başkan Yardımcısı. Üniversitelerde cinayet soruşturmaları ve sorgulama teknikleri üzerine ders veriyor.

“Rasyonel Psikopat” neden önemli bir kitap

Demirbilek’in kitabı yapay zekâya teknolojik bir araç olarak değil, insan duygusundan ve vicdandan yoksun yeni bir fail tipi olarak bakıyor. Kitabın çekirdeğindeki metafor güçlü: Yapay zeka, hırsla, nefretle, intikamla hareket etmiyor. Sadece kendisine verilen hedefi optimize ediyor. Bu duygusuzluk, onu psikopat seri katillerden bile daha tehlikeli kılan ölçeklenebilir bir akıl yapısı yaratıyor.

Kitap dört mercekten bakıyor: teknoloji, kriminoloji, hukuk, felsefe. İçinde yer alan kavramlar yöneticiler için doğrudan uygulanabilir.

Algoritmik Kast: Bir yapay zeka sistemi sistematik olarak belirli gruplara zarar veriyorsa bu “tesadüfi hata” değil, tasarım tercihinden doğan bir niyet biçimi olabilir mi?

Kara Kutu: Yapay zekanın milyarlarca parametre arasındaki kararını insan diline çeviremediği bir dünyada adil yargılama, savunma hakkı ve şeffaflık nasıl korunur?

Algoritmik Önyargı: Kredi sistemleri, İK yazılımları, tahmin edici polislik araçları geçmişin eşitsizliğini matematiksel kesinlikle yeniden üretirken yöneticinin sorumluluğu ne?

E-Kişilik: AB’nin tartıştığı gibi yapay zekaya hukuki kişilik versek tazminat sorununu çözer miyiz, yoksa yapay zekaya “yaşama hakkı” iddia etme zemini mi açarız?

Otonom Silahlar ve Hibrit Mahkemeler: Lavender, The Gospel, Palantir gibi sistemler savaşı bir veri optimizasyonu problemine çevirirken hukukun yeri ne olacak?

Kitap on maddelik bir manifestoyla bitiyor. Yapay zeka çağında adaleti korumak için insan sorumluluğunu merkeze alan bir çerçeve. Sertifikasyon, sorumluluk sigortası, şeffaflık hakkı, hibrit mahkemelerde şüphe ilkesi.

Bu sohbet neden farklı

Suçun psikolojisini içeriden bilen biri olarak yapay zekânın bu karanlık tarafına nasıl baktığını merak ediyorum ve sizi de bu soruyu birlikte düşünmeye davet ediyorum.

Konuşacaklarımız

• Algoritmik Kast: Niyet artık sadece insanın zihninde değil, kodun hedef fonksiyonunda da aranabilir mi?

• Yapay zekâ bir suçun faili olabilir mi, yoksa sadece araç mı?

• Kara Kutu: Yapay zekanın “neden böyle karar verdim” sorusuna cevap veremediği bir çağda adil yargılama nasıl yapılır?

• Dedektiflik ve soruşturma dünyası YZ çağında nasıl dönüşüyor?

• Algoritmik Önyargı: Kredi sistemleri, İK yazılımları, risk skorları geçmişin eşitsizliğini matematiksel kesinlikle yeniden üretirken yöneticinin görevi nedir?

• E-Kişilik: Yapay zekaya hukuki kişilik versek ne olur, vermesek ne olur?

📅 5 Mayıs 2026, Salı
🕗 20:00 – 21:00
💻 Canlı & Ücretsiz

👉 Hemen Katıl: akademi.defneincekara.com

Soru sormak için de vaktiniz olacak. Görüşmek üzere! 🙌