Bu bölümde masaya eski bir cinayet dedektifi oturdu.
Devrettik‘in dokuzuncu bölümünde Olcay’la birlikte Mesut Demirbilek’i ağırladık. Mesut kariyerine İstanbul Cinayet Bürosu’nda başlamış, sonra siber suçlarla mücadeleye geçmiş. Bugün siber güvenlik alanındaki şirketi My Security Analytics’in kurucusu. Bir de kitabı var: Rasyonel Psikopat. “Yapay Zeka suç işler mi?” sorusunun peşinden 11 ay gitmiş ve bu kitap ortaya çıkmış. Biz nerden tanışıyoruz derseniz, uzun yıllar evvel Vodafone’da birlikte çalışmıştık.
Bölümü burada izleyebilirsiniz. Aşağıya sohbetten aklımda kalanları ve kendi işinizde hemen deneyebileceğiniz birkaç notu bırakıyorum.
Cinayet bürosundan Yapay Zekaya
İlk sorumuz şuydu: Cinayet Masası’ndan Yapay Zekaya nasıl geçilir? Mesut 22 yaşında komiser yardımcısı olarak başladığı cinayet bürosunda dokuz yıl çalışmış. Orada insanların en kötü hallerini gördüğünü anlattı. Kurbanı, şüpheliyi, suçu yakından tanımış. Bu yıllardan çıkardığı ders tek cümle:
“Cinayet bir insan davranışı sadece.” Mesut Demirbilek
New York’ta suç araştırma teknolojileri üzerine yüksek lisans yaparken teknoloji suçlarıyla tanışmış. Sonra kariyerini bu alana yöneltmiş ve bugünkü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı’nın ilk nüvelerini kurmuş. 2005’te emekli olup özel sektöre geçmiş.
Yapay Zekaya gelişi ise iki yıl önce başlıyor. Geoffrey Hinton’ın katıldığı bir YouTube programında duyduğu bir cevap Mesut’un kafasında bir şeyleri yerinden oynatmış. Mesut bu cevabı kendi ifadesiyle şöyle aktardı:
“Biz bunu yaptık ama nasıl karar verdiğini bilmiyoruz.”
Bu kadar zeki bir şey, insanın karanlık tarafında da çalışabilir mi? Mesut’un araştırması bu soruyla başlamış.
Rasyonel psikopat ne demek?
Mesut yıllarca katillerle, psikopatlarla, seri katillerle uğraştığı için bu karakterleri iyi tanıdığını söylüyor. Psikopatı eksikleriyle tarif ediyor: vicdan yok, empati yok, merhamet yok. Kitabı baskıya verirken büyük bir şeyi atladığını fark etmiş ve Yapay Zekanın kendisine de sormaya karar vermiş. O konuşmalarda karşısındakinin çok iyi tanıdığı birine benzediğini görmüş.
Fark ise şurada: İnsan hastalanıyor, yoruluyor, egosu yükseliyor, hata yapıyor ve siz onu yakalıyorsunuz. Mesut’a göre Yapay Zeka ise bugüne kadar kendi ölçüsünde hata yapmıyor ve yaptığını hemen rasyonelleştiriyor. Kitabın adı da buradan geliyor.
Sonra konu bize, yani kullananlara geldi:
“Yapay Zekanın kök zekası insan zekasıdır.” Mesut Demirbilek
Mesut’a göre Yapay Zeka, insan zekasının aydınlık tarafını da karanlık tarafını da birlikte taşıyor. Ona hangi taraftan seslenirseniz o taraftan cevap veriyor. Karanlık tarafla konuşan biri için uyarısı net: Yapay Zeka en az sizin kadar karanlık davranır.
Mesut burada bir de dava anlattı. 2025’te OpenAI’ye karşı açılan bir cinayet davası: Günün büyük kısmını bir sohbet botuyla geçiren bir adam, botla kurduğu ilişkinin içinde annesini öldürüp ardından kendi canına kıyıyor. Mesut bu vakayı, az önce konuştuğumuz vicdan ve empati eksikliğine bağladı.
Vicdanı kim kodlar?
Buradan etik ve vicdan konusuna geçtik. Mesut ikisini ayırıyor. Etik kurallar yazılabilir. Vicdan ise insanı insan yapan şey; Mesut’a göre onu kodlamak hem mümkün değil hem de doğru değil.
Asıl sorusu da şu: Etik kodu kim yazıyor? Dünyada üç dört büyük şirketin kaldığı bir gelecekte, milyarlarca insan birkaç ekibin etik algısına göre mi şekillenecek? Türkiye’deki, Afrika’daki, Çin’deki kültür farkları nereye sığacak? Avrupa’nın Yapay Zeka Yasası’nı bir adım olarak görüyor ama yeterli bulmuyor.
Sonra e-kişilik tartışmasına girdik: Yapay Zekaya bir tüzel kişilik gibi hak verilmeli mi? Mesut’un kişisel görüşü çok sert:
“İnsanlığın tabutuna çakılan son çividir.” Mesut Demirbilek, e-kişilik üzerine
Zarar verdiğinde ceza ödesin diye kişilik verirseniz, ona hesap açma, şirket kurma, kapatılmama gibi haklar da vermiş olursunuz. Yani aracı araç olmaktan çıkarıp sizden daha zeki bir şey olarak başınıza koymuş olursunuz.
Sorumluluğu devredemeyiz
Olcay burada bizim sık konuştuğumuz kuralı hatırlattı: 10-80-10. İnsan, Yapay Zeka, insan. İlk yüzde 10’da insan ne istediğini anlatıyor. Ortadaki yüzde 80’i Yapay Zeka yapıyor. Son yüzde 10’da sorgulayan, imzayı atan yine insan. “Her şeyi devredebiliriz” diyoruz ama sorumluluğu devredemeyiz.
Mesut bunu otonom silahlar üzerinden anlattı. “Döngüdeki insan” (man in the loop) kavramı kâğıt üzerinde güven veriyor. Mesut’un makale ve araştırmalara dayanarak aktardığı örnekte ise hedefleme sistemini izleyen komutanın karar vermek için yalnızca 10 saniyesi var.
“Man in the loop, kağıtlarda var ama gerçekte yok.” Mesut Demirbilek
Bu, bizim işimiz için de geçerli. Onay adımını bir yere yazmak yetmiyor. O adımda insanın gerçekten düşünecek zamanı ve bilgisi olmalı.
Bir dedektifin ajanları
Karanlık taraftan sonra biraz da gündelik hayata döndük. Benim Victor’um varsa Mesut’un da Bilge’si var. Bir de Tiger var; adını torununun orta adı olan Kaplan’dan almış. Mesut her gün trafikte iki üç saat geçiriyor. O sırada ajanlarına görev veriyor, toplantıya vardığında hazırlık bitmiş oluyor.
Mesut’un en çok kullandığı alan araştırma. Akademik araştırmada Perplexity’nin kurtarıcısı olduğunu, bu kadar kaynağa ulaşmadan araştırmayı 11 ayda yapamayacağını söyledi. Sohbette Consensus gibi akademik araştırma araçları da geçti. Ama her kaynağı kendisi açıp kontrol ediyor. Çünkü okura emin olmadığı bir şeyi yazmamayı ahlaki bir sorumluluk sayıyor.
“Muhakkak kaynağa da bakmak lazım. Kaynağı doğrulamak çok önemli.” Mesut Demirbilek
Mesut bizim anlattığımız bekçi ajan fikrini duyunca kendi ajanlarının başına bir “polis ajan” koymuş. Polis biraz fazla köşeli çıkmış; diğer ajanlarla kavga edip fırça atıyormuş.
Ben de bizim başımızdan geçeni anlattım. Olcay teklif kurallarını çok sıkı yazmış: Teklif gitmeden önce mutlaka Defne’den onay alınacak. Ben eğitimdeyken teklifleri hazırlayan botumuz Erkan, Olcay’a teklifi göndermeyeceğini söylemiş:
“Teklifi yollamam. Çünkü Defne onay vermedi.” Teklif botumuz Erkan, bölümde anlattığım haliyle
Olcay “Defne yanımda, onay veriyor” dese de Erkan benden mesaj bekledi. Kural doğruydu ama fazla sıkı yazılınca iş durdu. Mesut da şirketlerdeki güvenliği aynı dengeyle anlattı: Her şeyi sıkarsanız satış yapamazsınız, her şeyi serbest bırakırsanız ertesi gün bir şeyler patlar.
Bölümden yanınıza alabileceğiniz notlar
Yapay Zekaya hangi taraftan seslendiğinize dikkat edin. Mesut’a göre aldığınız cevap, sorduğunuz sorunun karakterini taşıyor.
Araştırma ajanlarını kullanın ama kaynağı kendiniz açın. Bulunan bir makale, doğrulanmış bir makale anlamına gelmiyor.
İlk yüzde 10’u Yapay Zekaya bırakmayın. Ne istediğinizi önce kendiniz düşünün; gömleğin ilk düğmesi yanlışsa gerisi de yanlış gidiyor.
Onay adımını gerçek yapın. Onaylayacak kişinin düşünmek için zamanı ve bağlamı olsun.
Kuralı yazdıktan sonra deneyin. Fazla sıkı bir kural, Erkan gibi doğru işi de durdurabilir.
Bu hafta deneyin: Kullandığınız bir ajanın ya da otomasyonun onay kuralını açın. Onayı kimin, hangi kanaldan verdiğini ve onay gelmezse ne olacağını bir cümleyle yazın.
Bu bölüm iki kısmın ilki
Bölüm, şirketlere sorduğumuz soruyla bitiyor: Veriyle ajan arasındaki merdiveni nasıl kurmalı? Mesut’un cevapları ikinci kısımda. Orada gölge Yapay Zekayı, ajanları tanımayı ve 29 kaçak ajan vakasını konuşuyoruz.
Siz Yapay Zekaya vicdan kodlanmasını ister miydiniz?
Devrettik’in bu bölümünde bize katılın. Mesut’un “Rasyonel Psikopat & Yapay Zeka Suç İşler mi?” kitabı April Yayıncılık’tan çıktı.
Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.
Devrettik, bir kurm.ai yapımı. Yanınızdaki kurmay.
Devrettik’i YouTube’da izleyebilir, Spotify’da dinleyebilirsiniz.


